Wat is een triggerpoint en wat doet dry needling eraan?

Je krijgt hier uitleg over wat een triggerpoint is, hoe je het herkent en wanneer dry needling de juiste stap is.

De plek in je spier die niet overgaat

Je kent het gevoel: een bepaalde plek in je nek of schouder die altijd gespannen aanvoelt, gevoelig is als je erop drukt en soms een zeurende pijn stuurt naar je hoofd of arm. Een triggerpoint is een verkrampt plekje in een spier dat lokaal pijn doet en uitstraalt naar een ander gebied, zoals van de nek naar het hoofd. Dry needling richt zich precies op dat punt: een fysiotherapeut brengt een dun naaldje in de verkrampte spier, waardoor de spier een kortdurende samentrekking maakt en daarna ontspant. Die ontspanning doorbreekt de kringloop van spierspanning en pijn.

Wat is een triggerpoint? Een triggerpoint is een verkrampt plekje in een spier dat lokaal pijn doet en vaak uitstraalt naar een ander gebied, bijvoorbeeld van de nek naar het hoofd. Je kunt het voelen als een harde, gevoelige knoop in de spierbundel. Druk je erop, dan herken je de pijn die je al kent.

Je hebt de afgelopen weken, of misschien al maanden, last van een plek die je zelf ook al hebt gevonden: een compact, hard stukje in de spierbundel dat pijnlijk reageert op druk. Soms straalt de pijn door naar een gebied dat er ogenschijnlijk niets mee te maken heeft. Een knoop in de trapezius, de grote spier tussen je nek en schouder, stuurt zijn klacht regelmatig door naar de zijkant van het hoofd. Dat is referred pain: uitstralende pijn die zijn oorsprong heeft in de spier maar wordt gevoeld op een andere plek.

Het verwarrende aan een triggerpoint is dat de pijn niet altijd zit waar het probleem zit. Daardoor zoek je soms lang naar de oorzaak zonder hem te vinden. Een therapeut die weet hoe triggerpoints functioneren, zoekt niet waar de pijn het hardst is maar waar de spier het meest verkrampt is. Dat is de plek die behandeld moet worden.

Dry needling is hierbij één van de meest gerichte technieken die een fysiotherapeut heeft. Voor een volledigere uitleg van wat de naald fysiologisch in het spierweefsel doet, lees je verder op de pagina over wat dry needling is.

Wat er in een spier gebeurt bij een triggerpoint

Een spier bestaat uit vezelbundels die samentrekken en ontspannen. Normaal gesproken verloopt dat soepel: je beweegt, de spier trekt samen, de spier ontspant. Bij een triggerpoint lukt dat laatste niet meer op één specifieke plek. Een klein cluster spiervezels blijft in een toestand van voortdurende samentrekking, zelfs als de rest van de spier ontspannen is.

Die aanhoudende samentrekking kost energie en verstoort de doorbloeding rondom het punt. Daardoor stapelen afvalstoffen zich op, wat pijn en gevoeligheid veroorzaakt. Tegelijkertijd raken de omliggende spiervezels overbelast omdat ze het werk overnemen van de verkrampte bundel. Het resultaat is een zichzelf in stand houdend systeem van spanning, verminderde doorbloeding en pijn.

Dat mechanisme verklaart ook waarom rust alleen zelden genoeg is. De spier ontspant misschien als geheel, maar het verkrampte punt in de spierbundel blijft bestaan. Je voelt je de volgende dag iets beter, maar na een nieuwe belasting of een slechte nachtrust is alles terug bij af. Het punt trekt elke keer weer aan.

Myofasciaal pijnsyndroom is de medische term voor een toestand waarbij meerdere triggerpoints tegelijk actief zijn en de pijn zich verspreidt over een groter gebied. Dat klinkt ingewikkeld, maar het beschrijft feitelijk dat meer dan één spier vastzit en dat je de klachten daardoor over een groter deel van je lichaam voelt.

Hoe dry needling een triggerpoint aanpakt

De fysiotherapeut brengt een dun, massief naaldje rechtstreeks in het verkrampte punt in de spier. Niet om iets in te spuiten, niet als een acupunctuurnaald die werkt via energiebanen, maar als precieze mechanische prikkel op de plek waar de spiervezels vastztten. Dat is waarom het "dry" needling heet: de naald is droog, er wordt niets ingespoten.

Het moment waarop de naald het triggerpoint raakt, reageert de spier bijna altijd met een korte, onvrijwillige samentrekking. Een snelle kramptrek die je even duidelijk voelt. Dat is de lokale twitch response en het is precies wat de therapeut wil zien: het bevestigt dat de naald op de juiste plek zit. Na die samentrekking ontspant de spierbundel. De doorbloeding herstelt, de ophoping van afvalstoffen wordt afgevoerd en de pijn neemt af.

Wat je in de uren na een behandeling kunt ervaren, van naspierpijn tot het gevoel dat de klacht tijdelijk zwaarder is geworden, staat uitgebreider beschreven op de pagina over of dry needling pijnlijk is. Dat zijn normale reacties die bij het herstelproces horen.

Een triggerpoint-traject bestaat doorgaans uit 3 tot 6 behandelingen, afhankelijk van hoe lang het punt al actief is en hoeveel spierspanning er omheen is opgebouwd. Dat is een klinisch richtgetal, geen belofte: elk lichaam reageert anders en de therapeut past de aanpak aan op wat er tijdens de behandeling gebeurt.

Wanneer is dry needling zinvol en wanneer niet?

Dry needling werkt het best als de klacht zijn oorsprong vindt in een of meerdere actieve triggerpoints en als er geen structurele reden is die de spierspanning steeds opnieuw in stand houdt. Denk aan aanhoudende spanning in de nek na een whiplash, een hardnekkige knoop in de kuit na een spierblessure of uitstralende pijn in de arm die voortkomt uit een triggerpoint in de schouder.

Het heeft minder zin als er een andere oorzaak speelt die de spierspanning steeds opnieuw veroorzaakt: een gewrichtsprobleem dat niet is behandeld, een slechte houding die je in je werk elke dag herhaalt of een zenuwbeknelling waarvan de spier de gevolgen draagt. In die gevallen is dry needling misschien een nuttige stap, maar nooit de enige. Bij rugklachten waarbij ook gewrichtsmobiliteit een rol speelt, kijkt een therapeut bij Bodycare of manuele therapie beter past of als aanvulling kan dienen.

Er zijn ook situaties waarin dry needling beter wordt vermeden: bij bloedverdunners, in een zwangerschap of als je een sterke angst voor naalden hebt. Dat soort contra-indicaties staan beschreven op de pagina over bijwerkingen van dry needling.

Triggerpoints in de onderrug en rompspieren zijn een klachtbeeld met eigen kenmerken. Daarvoor lees je meer op de pagina over dry needling bij rugklachten.

Hoe een triggerpoint-sessie bij Bodycare verloopt

Bodycare Fysiotherapie en Leefstijl is sinds 2004 gevestigd op Ekkersrijt in Son en Breugel. Hidde van Nuland, fysiotherapeut en manueel therapeut bij Bodycare, heeft dry needling als specialisatie. Dry needling is bij Bodycare geen losstaande handeling maar een gerichte stap in een behandelplan dat je samen met de therapeut opbouwt. Cliënten beoordelen Bodycare gemiddeld met een 8,6, een cijfer dat iets zegt over hoe een afspraak voelt: een therapeut die luistert, de klacht goed in kaart brengt en aangeeft wat er bij jouw specifieke knoop het beste werkt.

Voor het volledige overzicht van het behandeltraject bij Bodycare, van eerste contact tot evaluatie na 6 weken, lees je op de dry needling hoofdpagina hoe het traject is opgebouwd. Hieronder beschrijven we wat er tijdens een triggerpoint-sessie zelf gebeurt.

Hoe een sessie verloopt:

1. De klacht in kaart brengen. De therapeut luistert naar wat je voelt, wanneer de pijn optreedt en of er uitstralende pijn is. We kijken samen waar de klacht vandaan komt.
2. Het triggerpoint opsporen door palpatie. De therapeut tast de spier af met de vingers en zoekt naar het verkrampte punt: de plek die bij aanraking de bekende pijn oproept. Niet de plek waar de pijn het hardst is, maar waar de spier het meest vastzit.
3. Naaldplaatsing op de exacte plek. De naald gaat rechtstreeks in het triggerpoint. De therapeut houdt rekening met de diepte van de spier en de omliggende structuren.
4. De twitch response en wat daarna komt. De spier reageert met een korte, onvrijwillige samentrekking, de lokale twitch response. Daarna ontspant de spierbundel. Je kunt de druk direct voelen afnemen.
5. Oefeningen als opvolging. Na de naaldbehandeling geeft de therapeut oefeningen mee die de belastbaarheid van de spier stap voor stap opbouwen en terugkeer van het triggerpoint helpen voorkomen.

Een herkenbaar voorbeeld. Iemand komt binnen met een hardnekkige knoop in de trapezius, hoog in de schouder, die al weken een kloppende pijn aan de zijkant van het hoofd geeft. De therapeut tast de spier af en vindt het triggerpoint: een harde, gevoelige plek die bij aanraking exact de bekende hoofdpijn oproept. De naald gaat op die plek naar binnen. Even later volgt een korte kramptrek in de spier. Na de behandeling is de spanning al minder. De cliënt krijgt twee oefeningen mee die de nek en schouder ontlasten en wordt gevraagd terug te komen voor een vervolgbehandeling. Na drie sessies is de hoofdpijn verdwenen en is de trapezius soepeler dan in maanden.

Je hebt geen verwijsbrief nodig en hoeft niets voor te bereiden.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een triggerpoint en gewone spierpijn?

Gewone spierpijn ontstaat na inspanning en trekt na een dag of twee vanzelf weg. Een triggerpoint is een verkrampt punt in de spierbundel dat niet vanzelf ontspant en dat ook buiten inspanning aanwezig en gevoelig is. Het verschil zit in de duur en de aard van de pijn: een triggerpoint geeft vaak uitstralende pijn naar een andere plek, gewone spierpijn niet.

Hoeveel behandelingen heb ik nodig voor een triggerpoint?

Een triggerpoint-traject bestaat doorgaans uit 3 tot 6 behandelingen, afhankelijk van hoe lang het punt al actief is en hoeveel spanning er omheen is opgebouwd. Na de eerste of tweede behandeling merken de meeste mensen al verschil. Het behandelplan wordt elke 6 weken opnieuw afgestemd op je klacht.

Heb ik een verwijsbrief nodig voor dry needling bij Bodycare?

Nee. Je kunt direct een afspraak maken of binnenlopen tijdens het gratis inloopspreekuur zonder verwijsbrief van een arts. De therapeut beoordeelt bij de intake of dry needling bij jouw klacht past.

Wanneer is dry needling niet de juiste keuze?

Als de spierspanning wordt veroorzaakt door een gewrichtsprobleem, een zenuwbeknelling of een structurele oorzaak die eerst behandeld moet worden, is dry needling alleen niet voldoende. In dat geval kijkt de therapeut of manuele therapie of een andere aanpak beter past. Bij bloedverdunners, zwangerschap of sterke naaldangst wordt dry needling afgeraden. Lees meer op de pagina over bijwerkingen en contra-indicaties.

Wil je weten of jouw klacht door een triggerpoint wordt veroorzaakt, loop dan binnen tijdens het gratis inloopspreekuur. De therapeut kijkt samen met je naar de klacht en geeft direct een eerste indruk.